Vefurinn er í vinnslu

Mannréttinda
stofnun Íslands

Meginhlutverk Mannréttindastofnunar Íslands er að efla og vernda mannréttindi á Íslandi.

Fréttir og tilkynningar

12. júní 2026
Mannréttindastofnun Íslands og umboðsmaður barna sendu í gær erindi til dómsmálaráðherra þar sem óskað er eftir upplýsingum um stöðu fullgildingar þriðju valfrjálsu bókunarinnar við Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þriðja valfrjálsa bókunin kveður á um sérstaka kvörtunarleið sem gerir börnum og fulltrúum þeirra kleift að leita til nefndar Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins ef þau telja brotið á réttindum sínum samkvæmt Barnasáttmálanum. Í erindinu er skorað á dómsmálaráðherra að vinna að því að bókunin verði fullgilt sem allra fyrst. Ísland fullgilti nýlega sambærilega bókun við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, auk þess sem Ísland er þegar aðili að ýmsum sambærilegum kvörtunarleiðum á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Börn eru sérstaklega viðkvæmur þjóðfélagshópur og er því erfitt að sjá rökin fyrir því að þeim sé ekki veitt sambærilegt tækifæri og öðrum til að leita réttar síns. Bréfið í heild sinni má nálgast hér.
9. júní 2026
Mannréttindastofnun fagnar því að Ísland hafi fullgilt valfrjálsa bókun við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (SRFF). Valfrjálsa bókunin gerir einstaklingum og hópum einstaklinga kleift að kvarta til nefndar Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Taki nefndin málið til meðferðar gefur hún frá sér álit hvort brotið hafi verið gegn samningnum. Nánar um bókunina Hver getur kvartað til nefndarinnar? Einstaklingar eða hópar einstaklinga sem telja brotið á réttindum sínum samkvæmt SRFF Hver eru helstu skilyrði þess að nefndin taki mál til meðferðar? Kvörtun verður að varða brot á þeim réttindum sem kveðið er á um í SRFF Þau úrræði sem eru í boði samkvæmt íslenskum lögum verða að vera fullreynd, t.d. með því að fara með málið fyrir íslenska dómstóla Nefndin tekur ekki fyrir kvartanir ef sama mál hefur þegar verið tekið fyrir af nefndinni eða hefur verið lagt fyrir annan alþjóðlegan úrskurðaraðila, svo sem Mannréttindadómstól Evrópu Eingöngu er hægt að kvarta vegna brota sem áttu sér stað eftir að valfrjálsa bókunin tók gildi eða vegna brota sem héldu áfram eftir gildistöku bókunarinnar þó þau hafi hafist fyrir þann tíma Hvað gerist ef nefndin tekur mál til meðferðar? Nefndin gefur út óbindandi álit um hvort brotið hafi verið gegn SRFF Ef nefndin telur um brot að ræða þurfa stjórnvöld að veita nefndinni upplýsingar um hvernig þau ætli sér að bregðast við álitinu
27. maí 2026
Mannréttindastofnun Íslands hefur sent bréf á ýmsa úrskurðaraðila, og aðra aðila sem taka við kvörtunum, um aðgengi og aðlögun málsmeðferðar. Markmiðið með bréfinu er að safna upplýsingum um hvort og þá til hvaða aðgerða hafi verið gripið til að tryggja að allir einstaklingar hafi jafna möguleika til að nota þær kæru- og kvörtunarleiðir sem eru til staðar, þar á meðal fatlað fólk, börn og fólk af erlendum uppruna. Svörin verða nýtt í leiðbeiningar sem stofnunin vinnur nú að um aðgengi og aðlögun málsmeðferðar. Jafnt aðgengi að réttinum Í bréfinu er bent á að það sé grundvallarþáttur í vernd mannréttinda að tryggja að allir einstaklingar hafi jöfn og raunhæf tækifæri til að leita réttar síns. Er því mikilvægt að tryggja að kæruleiðir og önnur úrræði mismuni ekki einstaklingum, með beinum eða óbeinum hætti, svo sem á grundvelli fötlunar, aldurs eða uppruna. Samkvæmt samningi Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem nýlega var lögfestur hér á landi, skal tryggja fötluðu fólki raunhæfan aðgang að réttinum til jafns við aðra, meðal annars með aðlögun málsmeðferðar og aðlögun með tilliti til aldurs. Með aðlögun málsmeðferðar er átt við ráðstafanir sem tryggja að einstaklingur geti tekið virkan þátt í málsmeðferð til jafns við aðra, svo sem með því að tryggja að upplýsingar séu á aðgengilegu og skiljanlegu formi, tekið sé mið af mismunandi samskiptaleiðum og eftir atvikum veita viðeigandi stuðning. Bréfið í heild sinni má nálgast hér
12. júní 2026
Mannréttindastofnun Íslands og umboðsmaður barna sendu í gær erindi til dómsmálaráðherra þar sem óskað er eftir upplýsingum um stöðu fullgildingar þriðju valfrjálsu bókunarinnar við Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þriðja valfrjálsa bókunin kveður á um sérstaka kvörtunarleið sem gerir börnum og fulltrúum þeirra kleift að leita til nefndar Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins ef þau telja brotið á réttindum sínum samkvæmt Barnasáttmálanum. Í erindinu er skorað á dómsmálaráðherra að vinna að því að bókunin verði fullgilt sem allra fyrst. Ísland fullgilti nýlega sambærilega bókun við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, auk þess sem Ísland er þegar aðili að ýmsum sambærilegum kvörtunarleiðum á vettvangi Sameinuðu þjóðanna. Börn eru sérstaklega viðkvæmur þjóðfélagshópur og er því erfitt að sjá rökin fyrir því að þeim sé ekki veitt sambærilegt tækifæri og öðrum til að leita réttar síns. Bréfið í heild sinni má nálgast hér.
9. júní 2026
Mannréttindastofnun fagnar því að Ísland hafi fullgilt valfrjálsa bókun við samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks (SRFF). Valfrjálsa bókunin gerir einstaklingum og hópum einstaklinga kleift að kvarta til nefndar Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Taki nefndin málið til meðferðar gefur hún frá sér álit hvort brotið hafi verið gegn samningnum. Nánar um bókunina Hver getur kvartað til nefndarinnar? Einstaklingar eða hópar einstaklinga sem telja brotið á réttindum sínum samkvæmt SRFF Hver eru helstu skilyrði þess að nefndin taki mál til meðferðar? Kvörtun verður að varða brot á þeim réttindum sem kveðið er á um í SRFF Þau úrræði sem eru í boði samkvæmt íslenskum lögum verða að vera fullreynd, t.d. með því að fara með málið fyrir íslenska dómstóla Nefndin tekur ekki fyrir kvartanir ef sama mál hefur þegar verið tekið fyrir af nefndinni eða hefur verið lagt fyrir annan alþjóðlegan úrskurðaraðila, svo sem Mannréttindadómstól Evrópu Eingöngu er hægt að kvarta vegna brota sem áttu sér stað eftir að valfrjálsa bókunin tók gildi eða vegna brota sem héldu áfram eftir gildistöku bókunarinnar þó þau hafi hafist fyrir þann tíma Hvað gerist ef nefndin tekur mál til meðferðar? Nefndin gefur út óbindandi álit um hvort brotið hafi verið gegn SRFF Ef nefndin telur um brot að ræða þurfa stjórnvöld að veita nefndinni upplýsingar um hvernig þau ætli sér að bregðast við álitinu

Réttindagæsla fyrir fatlað fólk

Réttindagæslan aðstoðar fatlað fólk við að ná fram rétti sínum þegar réttindi þess eru ekki tryggð eða þau brotin.

Ertu með spurningar?

Ekki hika við að hafa samband við okkur ef þú ert með einhverjar spurningar sem varða mannréttindi þín eða annarra.