Í dag, 17. maí, er alþjóðlegur dagur gegn fordómum í garð hinsegin fólks (IDAHOBIT – International Day Against Homophobia, Biphobia, Intersex Discrimination and Transphobia). Mikilvæg tímamót urðu þennan dag árið 1990, en þá fjarlægði Alþjóðaheilbrigðisstofnunin samkynhneigð af lista sínum yfir geðsjúkdóma. Frá árinu 2004 hefur dagurinn verið nýttur til þess að fagna fjölbreytileikanum og vinna gegn hvers kyns mismunum, ofbeldi og fordómum gegn hinsegin fólki. Öll eigum við að njóta sömu mannréttinda án mismununar, þar á meðal á grundvelli kynhneigðar, kynvitundar, kyneinkenna eða kyntjáningar. Réttindi hinsegin fólks eru almennt vel tryggð á Íslandi, en nýlega var tilkynnt að Ísland héldi þriðja sætinu á Regnbogakorti ILGA-Europe, samtaka hinsegin fólks í Evrópu og fyrsta sætinu á réttindakorti transfólks í Evrópu. Enn er þó svigrúm til úrbóta, en í aðgerðaáætlun í málefnum hinsegin fólks má finna ýmsar aðgerðir sem miða að því að bæta réttindi hinsegin fólks. Þrátt fyrir góðan árangur hefur Mannréttindastofnun verulegar áhyggjur af því bakslagi sem hefur orðið í viðhorfum til hinsegin fólks, hér á landi og annars staðar í heiminum. Er því sérstaklega brýnt að við stöndum vörð um mannréttindi hinsegin fólks, fögnum fjölbreytileikanum og vinnum gegn hvers kyns fordómum - í dag og alla daga.
Mannréttindastofnanir á Norðurlöndum hafa gefið frá sér sameiginlega yfirlýsingu vegna þeirrar vinnu sem nú stendur yfir innan Evrópuráðsins um Mannréttindasáttmála Evrópu og fólksflutninga. Í yfirlýsingunni eru stjórnvöld á Norðurlöndum hvött til þess að standa vörð um heilindi hins evrópska mannréttindakerfis og sjálfstæði Mannréttindadómstólsins. Mannréttindastofnun Íslands hefur sent yfirlýsinguna á dómsmálaráðherra og utanríkisráðherra og hvatt íslensk stjórnvöld til þess að standa hér eftir sem hingað til vörð um réttarríkið, lýðræði og mannréttindi og taka tillit til meðfylgjandi yfirlýsingar í þeirri vinnu sem framundan er innan Evrópuráðsins. Yfirlýsinguna í heild sinni má lesa hér fyrir neðan.
Í dag er alþjóðadagur gegn rasisma. Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna valdi þennan dag til minningar um þá 69 einstaklinga sem myrtir voru 21. mars 1960 vegna þátttöku í mótmælum gegn aðskilnaðarstefnu stjórnvalda í Suður-Afríku. Á þessum tíma á hverju ári fer fram Evrópuvika gegn rasisma sem miðar að því að vinna gegn kynþáttafordómum, þröngsýni og þjóðernishyggju í Evrópu. Markmiðið er að byggja Evrópusamfélag víðsýni og samkenndar þar sem öll eru jöfn, óháð útliti og uppruna. Birtingarmyndir kynþáttamisréttis eru ólíkar eftir löndum og menningarsvæðum. Fjallað er um stöðuna á Íslandi í nýlegri skýrslu nefndar Evrópuráðsins gegn kynþáttafordómum og umburðarleysi (ECRI), sem birt var 5. mars sl. Umfjöllunarefni skýrslunnar er framkvæmd Íslands á tilmælum nefndarinnar frá árinu 2023. Nefndin tekur fram að ýmis jákvæð skref hafi verið stigin hér á landi á undanförnum árum, svo sem þegar kemur að fræðslu til lögreglu og ákæruvalds. Hins vegar bendir nefndin á að enn skorti upp á heildstæðan og opinberan gagnagrunn um hatursorðræðu og hatursglæpi. Stjórnvöld eru auk þess hvött til þess að efla enn frekar vitundarvakningu um mismununarlöggjöfina og tryggja að fræðslan nái til þeirra hópa sem eru líklegastir til að verða fyrir mismunun. Skýrsluna í heild sinni má nálgast hér á vef Evrópuráðsins.
Í dag, 17. maí, er alþjóðlegur dagur gegn fordómum í garð hinsegin fólks (IDAHOBIT – International Day Against Homophobia, Biphobia, Intersex Discrimination and Transphobia). Mikilvæg tímamót urðu þennan dag árið 1990, en þá fjarlægði Alþjóðaheilbrigðisstofnunin samkynhneigð af lista sínum yfir geðsjúkdóma. Frá árinu 2004 hefur dagurinn verið nýttur til þess að fagna fjölbreytileikanum og vinna gegn hvers kyns mismunum, ofbeldi og fordómum gegn hinsegin fólki. Öll eigum við að njóta sömu mannréttinda án mismununar, þar á meðal á grundvelli kynhneigðar, kynvitundar, kyneinkenna eða kyntjáningar. Réttindi hinsegin fólks eru almennt vel tryggð á Íslandi, en nýlega var tilkynnt að Ísland héldi þriðja sætinu á Regnbogakorti ILGA-Europe, samtaka hinsegin fólks í Evrópu og fyrsta sætinu á réttindakorti transfólks í Evrópu. Enn er þó svigrúm til úrbóta, en í aðgerðaáætlun í málefnum hinsegin fólks má finna ýmsar aðgerðir sem miða að því að bæta réttindi hinsegin fólks. Þrátt fyrir góðan árangur hefur Mannréttindastofnun verulegar áhyggjur af því bakslagi sem hefur orðið í viðhorfum til hinsegin fólks, hér á landi og annars staðar í heiminum. Er því sérstaklega brýnt að við stöndum vörð um mannréttindi hinsegin fólks, fögnum fjölbreytileikanum og vinnum gegn hvers kyns fordómum - í dag og alla daga.
Mannréttindastofnanir á Norðurlöndum hafa gefið frá sér sameiginlega yfirlýsingu vegna þeirrar vinnu sem nú stendur yfir innan Evrópuráðsins um Mannréttindasáttmála Evrópu og fólksflutninga. Í yfirlýsingunni eru stjórnvöld á Norðurlöndum hvött til þess að standa vörð um heilindi hins evrópska mannréttindakerfis og sjálfstæði Mannréttindadómstólsins. Mannréttindastofnun Íslands hefur sent yfirlýsinguna á dómsmálaráðherra og utanríkisráðherra og hvatt íslensk stjórnvöld til þess að standa hér eftir sem hingað til vörð um réttarríkið, lýðræði og mannréttindi og taka tillit til meðfylgjandi yfirlýsingar í þeirri vinnu sem framundan er innan Evrópuráðsins. Yfirlýsinguna í heild sinni má lesa hér fyrir neðan.
